IKC De Bonkelaar

Bouwen met een bouwsysteem betekent niet dat alles er hetzelfde uit hoeft te zien. Door systematisering en prefabricage op de juiste schaal in te zetten, wordt ontwerpvrijheid nauwelijks beperkt. De basis van Het Schoolvoorbeeld is een uitgekiend grid van 7,2 bij 8,4 meter. Deze maat is ideaal om ruime, goed verlichte klaslokalen te maken met een goede breedte-diepte verhouding. Om deze relatief grote overspanning te maken wordt er gebruik gemaakt van stalen hoedliggers in combinatie met houten kolommen en massief houten vloeren (GLT).

Naast de constructie zijn onder andere ook het gevelpakket, de binnenwanden en de klimaatbeheerssystemen gestandaardiseerd. Ook hiervoor geldt dat binnen de principekeuzes nog voldoende ruimte is voor projectspecifieke oplossingen. Zo is de gevelafwerking vrij te bepalen waarbij wel een nadrukkelijke voorkeur is voor lichte (gezien de HSB-gevel) en losmaakbare (gezien de circulaire eisen van het IPS) materialen met een lage CO2-uitstoot.

Het systeem bestaat dus uit elementen (en nadrukkelijk niet uit modules) waardoor aanpassingen aan het grid, indien nodig, goed mogelijk zijn. Maar door bepaalde kaders te stellen zijn zaken als dimensionering, vloeropbouw, akoestische eisen en CO2-impact in een vroeg stadium eenvoudig te bepalen.

De kracht van een bouwsysteem zit bovendien in de mogelijkheid om als ontwerpteam te blijven innoveren. NEXT architects en de andere partners ontwikkelen Het Schoolvoorbeeld elk project weer verder. Ervaringen uit De Bonkelaar worden meegenomen naar een volgende school. Dit is efficiënt in zowel het ontwerpproces (het wiel hoeft niet elke keer opnieuw uitgevonden te worden) als in het bouwproces (het verlaagd faalkosten aangezien fouten niet twee keer gemaakt worden).

Inmiddels zijn er elf scholen in ontwikkeling met het Schoolvoorbeeld-systeem. Het zijn elf unieke projecten ontworpen door drie verschillende architectenbureaus (RU+PA, DP6 en NEXT) in verschillende steden; elke school met een eigen PvE, een eigen onderwijsvisie en een eigen identiteit. Met het Schoolvoorbeeld is seriematig bouwen geen kwestie van steeds hetzelfde gebouw neerzetten, maar van slim voortbouwen op wat werkt.

Ontwerpen met het bouwsysteem van het Schoolvoorbeeld vraagt van ontwerpers weinig aanpassingen. Voor De Bonkelaar hebben we ons volledig kunnen concentreren op het ontwerpen van de juiste leeromgeving voor de kinderen. Uit de uitvraag concludeerde wij dat de opdrachtgever op zoek was naar de juiste balans tussen overzicht/ruimtelijkheid en kleinschaligheid/geborgenheid. Die balans hebben wij gevonden door de onder-, midden- en bovenbouw elk op te delen in twee clusters van 3 lokalen rond een leerplein. De clusters en leerpleinen zijn groot genoeg om in groepjes aan het werk te gaan en klein genoeg om aan te sluiten bij de beleving van de kinderen. Bovendien zijn de leerpleinen zo ontworpen dat ze goed te overzien zijn voor de docenten.

De clusters zijn gedraaid en verschoven ten opzichte van elkaar (om overhoeks daglicht mogelijk te maken) en gegroepeerd rond een centraal hart. Hierdoor ontstaat in de plattegrond de speelse gelijkenis met de wieken van een molen. Vanuit het dubbelhoge hart van de Bonkelaar (het tandwiel in het hart van een molen) zijn alle clusters goed te vinden maar ook enigszins afgezonderd om de benodigde rust te garanderen.